Design for Wellbeing (projektowanie dla dobrostanu) – kiedy projektowanie zaczyna wspierać człowieka
Ewa Bryl – projektantka wnętrz i edukatorka, specjalizująca się w projektowaniu przestrzeni wspierających regulację układu nerwowego i dobrostan psychiczny.
Żyjemy w środowisku, które zmieniło się szybciej niż nasz układ nerwowy zdążył się do niego zaadaptować. Tempo życia, ilość bodźców, ciągła dostępność i presja decyzji sprawiają, że coraz częściej funkcjonujemy w stanie przeciążenia, zmęczenia i rozproszenia. I choć rzadko o tym myślimy wprost — ogromną rolę w tym procesie odgrywa przestrzeń, w której żyjemy. Bo przestrzeń nigdy nie jest neutralna. Może nas wspierać… albo przeciążać. To właśnie ten punkt wyjścia zmienia sposób myślenia o projektowaniu. Coraz częściej przestajemy pytać wyłącznie o estetykę czy funkcję, a zaczynamy zadawać pytanie głębsze — jak dana przestrzeń wpływa na człowieka: na jego emocje, układ nerwowy, koncentrację, relacje.
W odpowiedzi na tę zmianę powstało podejście Design for Wellbeing (projektowanie dla dobrostanu) — które integruje wiedzę z różnych dziedzin i przekłada ją na świadome decyzje projektowe. Jednocześnie, aby uporządkować tę wiedzę i uczynić ją realnym narzędziem pracy, powstał framework S.E.N.S.E. — system, który pozwala projektantom i architektom przejść od intuicji do świadomego działania. Jego rolą nie jest dodanie kolejnej warstwy teorii. Jego rolą jest stworzenie języka projektowego, który łączy estetykę z nauką i doświadczeniem człowieka. S.E.N.S.E. opiera się na pięciu kluczowych obszarach, które razem tworzą spójne podejście do projektowania przestrzeni wspierających dobrostan.
Pierwszym z nich jest projektowanie sensoryczne — czyli świadome kształtowanie bodźców, które odbieramy wszystkimi zmysłami. To właśnie poprzez światło, faktury, dźwięki czy zapachy przestrzeń komunikuje się z naszym układem nerwowym, wpływając na poziom napięcia, koncentracji i poczucie bezpieczeństwa.
Drugim filarem jest neuroestetyka, która bada, w jaki sposób mózg reaguje na piękno i kompozycję. Wiemy dziś, że kontakt z estetyką aktywuje systemy mózgowe związane z emocjami i wartościowaniem — dlatego dobrze zaprojektowana przestrzeń może realnie wpływać na nasze samopoczucie, wywołując spokój, przyjemność czy zachwyt.
Kolejnym obszarem jest projektowanie biofiliczne, oparte na naszej wrodzonej potrzebie kontaktu z naturą. Zieleń, naturalne materiały, dostęp do światła dziennego czy widoki na przyrodę nie są jedynie estetycznym dodatkiem — mają udokumentowany wpływ na redukcję stresu i regenerację organizmu.
Istotnym elementem jest również neuroarchitektura, czyli sposób organizacji przestrzeni. Układ funkcjonalny, proporcje, wysokości czy relacje między otwartymi i zamkniętymi strefami wpływają na to, jak się poruszamy, jak się orientujemy i czy czujemy się bezpiecznie.
Całość dopełnia obszar energii i relacji — bo przestrzeń nie działa w izolacji. Wpływa na to, jak komunikujemy się z innymi, jak budujemy relacje i czy czujemy się częścią większej całości.
To połączenie zmienia projektowanie w coś więcej niż tworzenie estetycznych wnętrz. Projektowanie staje się formą realnego wpływu — na zdrowie, emocje i jakość życia. Współczesne badania z zakresu neuroestetyki i psychologii środowiskowej jasno pokazują, że środowisko, w którym funkcjonujemy, może obniżać poziom stresu, wspierać regenerację, poprawiać koncentrację i ogólny dobrostan. Co ciekawe — artyści od wieków intuicyjnie wykorzystywali te mechanizmy. Dziś nauka pozwala je zrozumieć, nazwać i świadomie wykorzystać w projektowaniu.
I to jest moment zmiany, który obserwujemy. Projektowanie przestaje być odpowiedzią wyłącznie na potrzeby estetyczne i funkcjonalne. Staje się narzędziem pracy z człowiekiem. Dla projektantów oznacza to nowy poziom odpowiedzialności — ale też ogromną szansę. Bo kiedy zaczynamy rozumieć, jak przestrzeń wpływa na człowieka, przestajemy projektować „na oko”. Zaczynamy projektować świadomie. A to zmienia wszystko.
Jesteś zainteresowany tym tematem? Dla społeczności firmy Cermag przygotowałam specjalny rabat!
Kliknij w link i przy zakupie wpisz kod: Cermag - https://ewabryl.com/design-for-wellbeing/
